باقیات صالحات زنده یاد استاد دکتر فرجاد

۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۱ | ۱۸:۴۳ کد : ۱۰۶ اخبار
تعداد بازدید:۱۳۵۹
هر مسلمانی که به گروهی از مسلمانان خدمت کند،خداوند به تعداد آنان در بهشت خدمتگزار به او می بخشد...


بسم الله الرحمن الرحیم

ویَزیدُ اللّهُ الَّذینَ اهتَدَوا هُدًی والبـاقیـتُ الصّــلِحـاتُ خَیرٌ عِندَ رَبِّکَ ثَوابـًا وخَیرٌمَرَدّا(مریم،۷۶)

پیامبر اکرم(ص) : انما مسلم خدم قوما من المسلمین الا اعطاءالله مثل عددهم خداما فی الجنه

هر مسلمانی که به گروهی از مسلمانان خدمت کند،خداوند به تعداد آنان در بهشت خدمتگزار به او می بخشد.

تا چشمان افق در هر بامدادان پلک های خونین خود را می گشاید و خورشید چشمه سار زرین نور آفتاب را بر دشت زمین فرومی بارد....

...تا ماه آن محبوبه هودج نشین سراپرده افلاک در هر شامگاه، آبشار نقره گون مهتاب را بر پهندشت افق فرومی ریزد...

...تا آفتاب حکمت و مهتاب معرفت افق دانشگاه را نورباران می کند...

.. تا غنچه های امید می شکفند و جوانه های جوانان این سرزمین در گلستان دانشگاه می رویند و می بالند و طلوع طلعتشان ، سینه زمین و سیمای زمان را روشن می کند...

... و تا نهال نیکی و خیری که به همت والای زنده یاد استاد فرجاد در این کشتزار دانش و پژوهش غرس شده به برگ و بار نشسته ،فرهیحتگان این آب و خاک در سایه سارش می آرامند و از برگ و بارش می بالند،خورشید خیرات و مبرات این نیک اندیش سبزکیش ،درخشان و چشمه باقیات صالحاتشان، جوشان است.

معنای باقیات صالحات

--------------------------------------------------------------------------------

این تعبیر از دو واژه « باقیات » از مصدر « بقاء » به معنای جاودانگی و « صالحات » از مصدر « صلاح » به معنای نیکی ، ضدّ تباهی ترکیب یافته و اصطلاحی است قرآنی که به ماندگاری پاداش کارهای نیک برای انسان اشاره دارد.

آیات مربوط به باقیات صالحات

--------------------------------------------------------------------------------

در قرآن دو بار به این اصطلاح تصریح شده است: یکی در آیه ۴۶ سوره کهف و یک بار در آیه ۷۹ سوره مریم .

افزون بر آن آیاتی که انسان را به پیش فرستادن کارهای نیک فرمان میدهد،

آیاتی که از رسیدن انسان به پاداش کارهای نیکش خبر میدهد،

آیاتی که از حسرت گنهکاران بعد از مرگ به سبب انجام ندادن کارهای نیک حکایت دارد،

و آیاتی که از درخواست گنهکاران برای بازگشت به دنیا جهت انجام کارهای نیک سخن میگوید،

همگی با مفهوم باقیات الصالحات ارتباط دارد؛ همچنین آیه «بَقِیَّتُ اللّهِ خَیرٌ لَکُم» بنا به نظر برخی مفسران آیه «مَن کانَ یُریدُ حَرثَ الأخِرَةِ نَزِد لَهُ فی حَرثِهِ» بنا به روایتی از امیر مؤمنان (ع) به باقیات الصالحات تفسیر شده است.

ترغیب قرآن برای باقیات صالحات

--------------------------------------------------------------------------------

آیه ۴۶ سوره کهف بعد از اشاره به ناپایداری نعمت های جهان مادی، مال و فرزندان را زینت زندگی دنیا شناسانده و انسان ها را به تلاش برای دستیابی به توشه آخرت فرا میخواند:

«اَلمالُ والبَنونَ زینَةُ الحَیوةِ الدُّنیا والبـاقِیـتُ الصّــلِحاتُ خَیرٌعِندَ رَبِّکَ ثَوابـًا وخَیرٌ اَمَلا».

در این آیه توشه آخرت همان کارهای نیک وصفشده که پاداششان ماندگار و نزد خداوند نیکوتر بوده، امید داشتن به آن ها سزاوار است.

درجای دیگر پس از بیان سرنوشت شوم گمراهان و ستمگران ، گام نهادن در مسیر هدایت الهی سبب افزایش هدایت حق شمرده شده و افزون بر اشاره به نیکوتر بودن پاداش باقیات الصالحات نزد خداوند از سرانجام نیکوی آن ها یاد میشود:

«ویَزیدُ اللّهُ الَّذینَ اهتَدَوا هُدًی والبـقیـتُ الصّــلِحـتُ خَیرٌ عِندَ رَبِّکَ ثَوابـًا وخَیرٌمَرَدّا».

وجه تسمیه باقیات صالحات

--------------------------------------------------------------------------------

مفسران عموماً وجه تسمیه باقیات الصالحات را ماندن پاداش آن برای جهان ابدی میدانند.

بعضی با نگاه عرفانی در اینباره گفتهاند: هر عمل و سخنی که انسان را به معرفت ، محبّت و اطاعت پروردگار باقی و فناناپذیر وا دارد باقیات الصالحات است.

به بیان دیگر چون حقیقت روحانی انسان فناناپذیر است پس هر کمال و عمل نیک ناشی از آن نیز فناناپذیر بوده، نزد پروردگار باقی است.

ارتباط اعمال نیک با باقیات صالحات

--------------------------------------------------------------------------------

بههر حال آیات قرآن صریحاً بر محفوظ ماندن همه اعمال انسان از نیک و بد نزد خداوند دلالت دارد و به خصوصِ اعمال نیک او باقیات الصالحات گفته میشود.

ظاهر بسیاری از آیات قرآن نیز دلالت دارد که روز قیامت اعمال انسان اعمّ از نیک و بد در برابر وی حاضر میگردد و پاداش و کیفر هرکس با خود عملش داده میشود ، بنابراین، اعمال نیک انسان باقیات الصالحات است.

موارد باقیات صالحات

--------------------------------------------------------------------------------

مراد از (باقیات الصالحات ) در جمله (و الباقیات الصالحات خیر عند ربّک ثوابا و خیر املا) اعمال صالح است ، زیرا اعمال انسان ، برای انسان نزد خدا محفوظ است و این را نص صریح قرآن فرموده . پس اعمال آدمی برای آدمی باقی می ماند. اگر آن صالح باشد (باقیات الصالحات ) خواهد بود، و این گونه اعمال نزد خدا ثواب بهتری دارد، چون خدای تعالی در قبال آن به هر کس که آن را انجام دهد جزای خیر می دهد. و نیز نزد خدا بهترین آرزو را متضمن است ، چون آنچه از رحمت و کرامت خدا در برابر آن عمل انتظار می رود و آن ثواب و اجری که از آن توقع دارند بدون کم و کاست و بلکه صد در صد به آدمی می رسد.

هدایت انسان ها به راه رهایی و رستگاری و نیز ارتقای سطح آگاهی و شعور مردم از اهداف والای پیامبران الهی است. پیامبر اکرم(ص) هنگامی که امام علی(ع) را برای تبلیغ به یمن اعزام می کردند، به ایشان فرمودند:

ای علی(ع) ، اگر حتی یک انسان به وسیله تو هدایت شود، ارزش آن بیشتر از همه آن چیزهایی است که خورشید بر ان می تابد.

نیز در روایات نقل شده که اگر کسی از دنیا برود و تنها یک برگ نوشته روشنگر از او باقی بماند ، آن یک برگ مانعی در برابر او آتش دوزخ می شود.(نقل به مضمون)

اکنون ما مانده ایم و میراث ارزشمند و گرانبهای علمی ، پژوهشی و فرهنگی استاد فرزانه و فرهیخته زنده یاد دکتر فرجاد که عمری را چون شمع در محفل رهجویان معرفت سوخت تا به همه تشنگان حکمت ، راه های زیست انسانی و زندگی آرمانی را آموخت.

نام و یادش را گرامی می داریم و ضمن طلب مغفرت برای روح بلندشان ،برای فرزندان فرهیخته و فهیم و همه بازماندگان فاضل و فکور ایشان از درگاه خداوند بزرگ ،سلامت و موفقیت روزافزون مسئلت داریم.

در کسب رضای حق موفق باشید

دکتر غلام حسین حیدری

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن

 

 


( ۱ )

نظر شما :